Soms is het noodzakelijk om voor je werk op een bepaalde plek te wonen. Dan denk ik niet alleen aan een burgemeester die in zijn woonplaats hoort te wonen, maar vooral aan werknemers die dusdanig ver van hun arbeidsplek wonen dat woon-werkverkeer eigenlijk niet echt een optie is. Een bekend voorbeeld is dat van de tijdelijke arbeidsmigranten. Zeker op plekken waar sprake is van seizoensarbeid zijn veel arbeiders uit - meestal - andere EU lidstaten in Nederland aan het werk. Voor deze mensen zit er niets anders op dan gedurende de periode waarin ze in Nederland werken, ook in Nederland te wonen. Werkgevers zijn vaak bereid om de huisvesting van deze werknemers voor ze te regelen. Dat kan door een vergoeding te geven, maar ook door bijvoorbeeld zelf woonplekken te creëren of tijdelijke woonruimte voor de werknemers te huren.

 Als dit kosten met zich meebrengt waar BTW op in rekening is gebracht, doet zich de vraag voor of deze BTW voor de werkgever aftrekbaar is, dan wel of sprake is van meer persoonlijke kosten voor de werknemer waarop het Besluit uitsluiting aftrek omzetbelasting 1968 (BUA) van toepassing is. In deze bijdrage ga ik in op de meest recente jurisprudentie op dit punt.

Huisvesting werknemers; een recente casus

Rechtbank Zeeland-West-Brabant heeft op 21 april 20261 een uitspraak gedaan over een zaak waarin het ging over de aftrek van voorbelasting op de kosten van huisvesting van personeel. In de uitspraak is het feitencomplex zeer beknopt beschreven, maar de hoofdlijnen zijn helder. Belanghebbende is een Pools uitzendbureau, dat personeel ter beschikking stelt aan Nederlandse afnemers. Het gaat daarbij met name om inwoners van Polen die specifiek werkzaam zijn in de steigerbouw. In het kader van het ter beschikking stellen van dat personeel, worden de werknemers tijdelijk uitgezonden naar Nederland. Daarbij stelt het uitzendbureau tijdelijke woonruimte ter beschikking aan de werknemers, of kunnen deze werknemers vergoeding ontvangen om zelf de woonruimte te regelen. Ter zake van de verhuur van de woonruimte is Nederlandse BTW in rekening gebracht die het Poolse uitzendbureau in Nederland heeft teruggevraagd op grond van artikel 32 van de Wet op de omzetbelasting 1968 (Wet OB)2. Het betrof dus naar alle waarschijnlijkheid hotel- of shortstay accommodaties, want de enkele verhuur van woonruimte is in principe vrijgesteld van BTW. De teruggaveverzoeken van het uitzend- bureau zijn geweigerd en daarover gaat uiteraard de procedure. In de feiten is voor het overige alleen nog een verklaring van een opdrachtgever opgenomen, die uitlegt dat de arbeidsmarkt voor steigerbouwers in Nederland dusdanig krap is dat er geen andere oplossing voor hen is dan buitenlands personeel via een uitzendbureau in te huren, en dat zij van het uitzendbureau verwachten dat deze aan de steigerbouwers accommodatie verstrekt tijdens hun verblijf in Nederland.

De Uitspraak

Hoewel er discussie blijkt te zijn over de vraag of het uitzendbureau terecht een teruggaveverzoek op grond van artikel 32 Wet OB heeft gedaan, dan wel als buitenlandse ondernemer een aangifte omzetbelasting had moeten doen, gaat de rechtbank als eerste in op de vraag of überhaupt recht op aftrek van voorbelasting bestaat in deze situatie. Het formele aspect wordt dus even geparkeerd. Inhoudelijk gaat de rechtbank met name in op de vraag of hier sprake is van een bijzondere omstandigheid die de aftrekbeperking van het BUA opzij zet. Artikel 1, onderdeel c, van het BUA bepaalt dat geen aftrek van voorbelasting kan worden gevraagd voor het verstrekken van huisvesting aan personeel. Echter, die aftrekbeperking hoeft – zo stelt de rechtbank - niet te worden toegepast indien sprake is van een bijzondere omstandigheid. Naar het oordeel van de rechtbank heeft belanghebbende niet aannemelijk gemaakt dat binnen het bedrijfsbelang gelegen bijzondere omstandigheden haar dwingen de onderkomens te huren. Met name acht de rechtbank van belang dat er geen sprake is van een verplichting voor de werknemers om in de door de werkgever gehuurde accommodatie te verblijven. Het BUA is dan ook volgens de rechtbank van toepassing en de teruggaven van voorbelasting zijn terecht geweigerd. Er werd door belanghebbende nog een beroep gedaan op het vertrouwensbeginsel vanwege een opmerking op de website van de Belastingdienst: “De btw op kosten voor logies en dergelijke kunt u wel terugvragen als u die kosten maakt in het kader van uw onderneming en die kosten gemaakt worden ten behoeve van belaste prestaties.”. Hier gaat de rechtbank niet in mee omdat, volgens de uitspraak, niet is gesteld of gebleken dat er een handelen of nalaten zou zijn geweest waardoor het uitzendbureau een lager bedrag heeft teruggekregen dan dat zij op grond van die informatie meende te moeten krijgen. Wat mij betreft een wat vage redenering, maar met de conclusie dat zo’n algemene opmerking op de website niet tot een in rechte te beschermen vertrouwen kan leiden, ben ik het wel eens.

Bijzondere omstandigheid

De bijzondere omstandigheid waar de rechtbank in de uitspraak naar verwijst, komt voort uit het Filibeck-arrest van het Hof van Justitie van de Europese Gemeenschap (HvJ)3. Daar ging het om het verzorgen van woon-werkverkeer voor werknemers naar werkplekken (wisselende bouwplaatsen) die niet of zeer moeilijk op een andere manier te bereiken waren dan met auto’s die Filibeck ter beschikking stelde. Het HvJ ziet in dat er omstandigheden kunnen zijn waarbij het verzorgen van het vervoer eerst en vooral het bedrijfsbelang dient, en waarbij de persoonlijke voordelen voor de werknemer ondergeschikt zijn. Het HvJ omschrijft het (punt 34 van het arrest) als volgt:

“Op de tweede vraag moet derhalve worden geantwoord, dat artikel 6, lid 2, van de Zesde richtlijn aldus moet worden uitgelegd, dat het gratis vervoer van werknemers van hun woning naar hun plaats van tewerkstelling en terug, dat door de werkgever met een voertuig van de onderneming wordt verricht, in beginsel privédoeleinden van de werknemers en dus andere dan bedrijfsdoeleinden dient. Deze bepaling is evenwel niet van toepassing wanneer de behoeften van de onderneming, gelet op een aantal bijzondere omstandigheden zoals de moeilijkheid om andere geschikte vervoermiddelen te gebruiken en het veranderen van de plaats van tewerkstelling, eisen dat het vervoer van de werknemers door de werkgever wordt verzorgd, aangezien deze dienst in die omstandigheden niet voor andere dan bedrijfsdoeleinden wordt verricht. ”.

Zoals gezegd ziet de rechtbank hier niet in dat sprake is van zo’n bijzondere omstandigheid en concludeert dat voor belanghebbende inderdaad geen recht op aftrek van de BTW op de huisvestingskosten bestaat.

Huisvesting?

Toch schuurt er iets… Niemand zal betwisten dat de BTW aftrekbaar is op een hotelovernachting van werknemers die een congres of zakelijke afspraak bezoeken. Zie ook de door belanghebbende aangehaalde tekst op de website van de fiscus. Dergelijke verblijven vatten we blijkbaar niet onder het begrip huisvesting. Maar wanneer wordt een verblijf dan wel huisvesting? De werknemers uit de casus hierboven zijn toch ook gewoon voor hun werk op pad? Dat het gaat om een wat langere periode waarin men in een ander land verblijft zou naar mijn mening geen verschil moeten maken4. Ik zou ervoor willen pleiten dat het begrip huisvesting alleen ziet op (semi) permanente huisvesting waarbij de werknemer (of ondernemer) geen andere huisvesting ter beschikking heeft. Heeft de werknemer gewoon zijn sociale leven in een aan hem ter beschik- king staande woonruimte, dan zou de BTW op de kosten van de extra tijdelijke woonruimte die hem ter beschik- king wordt gesteld om zijn werk op een plek verderop uit te oefenen, gewoon aftrekbaar moeten zijn.

Ruimte voor deze gedachtegang zie ik wel. Het eerder genoemde Filibeck-arrest zag niet op huisvesting, maar op het vervoer van werknemers. Het in de uitspraak van de rechtbank aangehaalde arrest van de Hoge Raad5, grijpt voor de “bijzondere omstandigheid” terug op een arrest van de Hoge Raad van 8 oktober 20046 over verhuiskosten, waarin weer naar Filibeck wordt verwezen. In geen enkele zaak is – voor zover ik kon zien – gesteld dat geen sprake is van huisvesting in de zin van het BUA. Ook interessant is dat in een resolutie uit 1968 (dus bij invoering van de huidige Wet OB en het BUA), die in 2009 is ingetrokken7, het begrip huisvesting nader is geduid: “Tot het verlenen van huisvesting is mede te rekenen het ter bewoning beschikbaar stellen van dienstwoningen. Dit geldt dus ook, wanneer de werknemer verplicht is in de dienstwoning te wonen.”. De intrek- king gebeurde vanwege het casuïstische/beschrijvende karakter8. Maar de duiding van het begrip huisvesting is daarmee niet gewijzigd.

Het BUA beoogt de aftrek van BTW te verhinderen op kosten die een privé karakter hebben. Het voor je werk tijdelijk op een andere plek moeten verblijven heeft in mijn ogen een overwegend zakelijk karakter (net als bijvoorbeeld sanitaire voorzieningen op een kantoor). Dat heeft het HvJ in Filibeck naar mijn mening ook geprobeerd vast te leggen door de omstandigheden van een geval waar wel sprake was van in beginsel privékosten (woon-werk vervoer), als mogelijk “bijzonder” te duiden en aan te geven dat alsdan het zakelijke karakter prevaleert boven het mogelijk ook aanwezige privé karakter. Maar voor deze tijdelijke verblijven is naar mijn mening het begrip “huisvesting” in het BUA niet bedoeld.

Het formele aspect in deze zaak

Het is jammer dat uit de uitspraak niet duidelijk blijkt waarom er onenigheid is over de vraag of hier sprake was van een verplichting tot het doen van aangifte in Nederland, dan wel of het doen van het teruggaveverzoek op grond van artikel 32 Wet OB correct was. In de praktijk zijn er namelijk wel gevallen geweest waarin de discussie op dit punt zo lang duurde en waarbij de beslissing uiteindelijk in het nadeel van de belang- hebbende uitviel, dat er voor die belanghebbende geen mogelijkheid meer was om de formele ingang van het teruggaveverzoek te wijzigen. Immers, als de verjaringstermijn is verstreken kan men geen verzoek om teruggave meer doen. Dat geldt zowel voor verzoeken via een aangifte als voor verzoeken op grond van artikel 32 Wet OB. En ook binnen de verjaringstermijn zal dan veelal sprake zijn van het overschrijden van de formele termijn voor het indienen van een verzoek, waardoor ambtshalve uitspraak wordt gedaan, waartegen geen bezwaar of beroep meer openstaat. Gelet op het feit dat het hier gaat om steigerbouw, neem ik aan dat de afnemers van het uitzendbureau in Nederland gevestigde ondernemers waren. Dan zal de BTW die ter zake van de uitleen van het personeel verschuldigd is naar de afnemers worden verlegd (artikel 12, derde lid Wet OB). Bovendien kan het nog zo zijn dat zelfs bij buitenlandse afnemers sprake is van een verlegging op grond van het vijfde lid van artikel 12 Wet OB (verlegging in de bouwsector en uitleen personeel). Dan is er wellicht geen sprake geweest van een aangifteplicht in Neder- land en was de artikel 32-procedure de juiste.

Er hadden dan ook best nog een paar interessante vragen in gezeten voor de praktijk. Die worden nu niet beantwoord. Mocht deze zaak zich voortslepen tot aan de Hoge Raad dan zouden de hiervoor genoemde omstandigheden zich kunnen voordoen, waardoor de zaak op formele gronden alsnog voor belanghebbende misloopt, zelfs als hij inhoudelijk gelijk zou krijgen. Tenzij belanghebbende afspraken met de fiscus heeft gemaakt, of zekerheidshalve ook een aangifte heeft aangevraagd en ingediend. Maar nu de discussie in de rechtszaak blijkbaar nog liep, ben ik bang dat dit niet is gebeurd.

Conclusie

Naar mijn mening zou er geen onderscheid mogen bestaan tussen het BTW aftrekrecht bij zakelijke verblijven in hotels en werknemers die tijdelijke verblijfsruimte ter beschikking wordt gesteld voor werk in het buitenland. Ik hoop dat deze discussie (het begrip “huisvesting” in het BUA) in hoger beroep nog kan worden aangezwengeld door deze belanghebbende. Daarnaast hoop ik op een inhoudelijke behandeling van de vraag over de wijze van het verzoeken om teruggave (aangifte of “8e Richtlijn”). Daar kan de praktijk wellicht nog een hoop van leren!




 

[1] ECLI:NL:RBZWB:2026:3246, FutD 2026-0775.

[2] Een verzoek om teruggave door in andere EU-lidstaten gevestigde onderne- mers. Ook wel “8e Richtlijn verzoeken” genoemd.

[3] HvJ EU 16 oktober 1997, ECLI:EU:C:1997:491.

[4] Overigens is deze vergelijking ook gemaakt in de zaak voor Hof Den Bosch van 15 maart 2023 (ECLI:NL:GHSHE:2023:897, FutD 2023-081702), maar dan met een beroep op het gelijkheidsbeginsel, dat werd afgewezen omdat geen concrete gevallen waren aangedragen.

[5 HR 13 november 2020, ECLI:NL:HR:2020:1777, FutD 2020-3331.

[6 HR 8 oktober 2004, ECLI:NL:HR:2004:AO3176, FutD 2004-1826.

[7 Resolutie van 8 november 1968, nr. D68/7220.

[8 Zie CPP/2008/137M van 14 juli 2009 waarin de resolutie is ingetrokken.

Dit artikel van de hand van Rick Franke is gepubliceerd in het Fiscaal Praktijkblad nummer 7 van 2026

https://www.futd.nl/vakblad/fiscaal-praktijkblad/actueel/