Sale en lease-back valt onder de overdracht van een onderneming
Een woningcorporatie die gespecialiseerd is in de verhuur van seniorenwoningen, laat een complex bouwen van ruim 100 woningen, alsmede een aantal parkeerplaatsen en bedrijfsunits. Alle onderdelen van het complex zijn bedoeld voor de verhuur. In februari 2011 wordt het geheel opgeleverd. Vanaf maart zijn de eerste woningen en bedrijfsunits ook daadwerkelijk verhuurd.
Ongetwijfeld vanuit de wens om de balanspositie te verbeteren, wordt het gehele complex op een later moment in 2011 voor een bedrag van ruim 20 miljoen euro verkocht aan een partij, die het gehele complex direct aan de woningcorporatie terug verhuurt. Daarbij is bepaald dat de woningcorporatie de verhuurovereenkomsten jegens de uiteindelijke huurders blijft voortzetten, en dat de kopende partij het complex alleen mag gebruiken om aan de woningcorporatie te verhuren (althans voor 25 jaar). Ook is een derdenbeding opgenomen waarin is bepaald dat de koper het complex alleen mag verkopen als ze dezelfde plichten oplegt aan zo’n derde-koper als uit de overeenkomsten met de woningcorporatie voortvloeien.
In de koopovereenkomst wordt expliciet aangegeven dat geen btw in rekening zal worden gebracht, noch dat optie voor belaste levering plaats zal vinden. Bijzonder is dat daarbij geen reden wordt opgegeven voor het niet belast achten van de transactie. Immers, het complex is – of je het nu als compleet complex bekijkt of per individuele “unit” – minder dan twee jaar geleden in gebruik genomen. Dus in beginsel lijkt een belaste levering aan de orde. In de akte van levering is echter wel een ander, zeer helder standpunt ingenomen. Partijen zijn namelijk van mening dat de transactie valt onder artikel 37d van de Wet op de omzetbelasting 1968. De overdracht van een algemeenheid van goederen derhalve (in de praktijk ook wel als de overdracht van een onderneming aangeduid).
Eerst in 2016 komt de casus onder de aandacht van de Belastingdienst en neemt de inspecteur het standpunt in dat artikel 37d niet van toepassing is. Hij legt dan ook een naheffingsaanslag op (met een kleine boete maar een fors bedrag aan heffingsrente), waartegen de woningcorporatie bezwaar maakt. Uiteindelijk wordt de zaak aan de rechter voorgelegd. Rechtbank Den Haag (5 juli 2018 SGR17/5502; ECLI:NL:RBDHA:2018:8124) heeft daarbij beslist dat het gelijk aan de woningcorporatie was.
Wat was nu eigenlijk het belangrijkste strijdpunt? Om een beroep te kunnen doen op artikel 37d, moet de verkochte algemeenheid van goederen een zelfstandig te exploiteren (deel van een) onderneming zijn. Maar daarnaast is ook noodzakelijk dat de koper de onderneming voortzet. De inspecteur stelde zich op het standpunt dat de koper in dit geval weliswaar het complex ook ging verhuren (net als verkoper), maar nu aan een andere partij, te weten de verkoper. De verkoper bleef de facto de bestaande onderneming (verhuur van de units binnen het complex) drijven. Er was dus geen sprake van het voortzetten van de bestaande onderneming door de koper. Volgens de inspecteur is feitelijk een nieuwe activiteit gestart door de koper en de verkoper bleef de oude activiteit voortzetten.
De rechtbank legt de jurisprudentie van het EU Hof van Justitie over het voortzettingsvereiste (met name (HvJ EU, 27 november 2003, Zita Modes Sàrl, C-497/01, ECLI:EU:C:2003:644) ruimer uit dan de inspecteur. Weliswaar – zo stelt de rechtbank – moet het overgedragen bedrijfsonderdeel in het kader van een economische activiteit worden aangewend, maar dat hoeft niet dezelfde te zijn als de verkopende partij uitoefende. Nu volgens de rechter het complex blijvend voorwerp was van een als autonoom gedeelte van een onderneming aan te merken exploitatie, was aan het voortzettingsvereiste voldaan.
Wat mij betreft legt de rechtbank hier een juiste toets aan. Immers, als artikel 37d alleen kan worden toegepast op een situatie waarin exact dezelfde onderneming wordt voortgezet, zal de bepaling in veel gevallen zijn doel voorbij schieten. De verkoop van een snackbar waarbij de nieuwe eigenaar besluit zich op de verkoop van sushi toe te leggen, zou dan bijvoorbeeld niet onder 37d vallen. Dat is naar mijn mening niet de beoogde uitleg van deze bepaling. De vraag is nu of de fiscus zich met deze uitspraak kan verenigen, of dat men toch de scherpere uitleg na blijft jagen. We wachten af.
Rick Franke
Dit artikel is gepubliceerd in BTWUpdate 2018, nr. 7. Rick Franke maakt sinds de start van dit periodiek (begin 2015) deel uit van de vaste schrijversstaf.