Nogmaals, een subsidie leidt niet altijd tot aftrekbeperking!

 

In mijn bijdragen aan BTW Update heb ik wel vaker gewezen op de vaak lastige scheidslijn tussen ondernemerschap, niet-ondernemerschap en de mate waarin het een kan opgaan in het ander. Bij de fiscus ontwaar ik vaak de neiging om een stuk niet-ondernemerschap te onderkennen wanneer bij een onderneming sprake is van subsidies of andere niet onder de btw-heffing vallende ontvangsten. Maar als die ontvangsten niet worden verkregen voor een afgescheiden activiteit, maar voor alle activiteiten van een ondernemer (dus ook zijn reguliere ondernemersactiviteiten) zullen dergelijke ontvangsten meestal geen niet-ondernemersdeel met zich brengen. En als de subsidies wel zien op afgescheiden activiteiten, kunnen deze onder omstandigheden nog opgaan in de ondernemersactiviteiten. Rechtbank Zeeland-West-Brabant heeft in zo’n situatie op 25 november 2016 (ECLI:NL:RBZWB:2016:8008) uitspraak gedaan.


Park met kunst, café en shop
Hoewel de Rechtbank de zaak (uiteraard) heeft geanonimiseerd, wordt al snel duidelijk dat de zaak gaat over het Odapark in Venray. Dit park bestaat uit het historische park, nu een beeldenbos met theehuis, een bosgebied met stuifzandvlakte en een bosgebied. In het beeldenbos zijn ongeveer 50 beelden opgenomen van hedendaagse internationale kunstenaars. Het theehuis bevat een foyer met voorzieningen en een lager gelegen moderne projectruimte. De foyer dient als basis voor het Oda-café (dat ook met die naam wordt aangeduid in de uitspraak; dan werkt anonimiseren uiteraard niet) en verschillende evenementen. De projectruimte wordt onder andere gebruikt voor projecten van hedendaagse kunstenaars.


Toegang tot het park en alles wat daarbij hoort, is in beginsel gratis. De stichting die het park exploiteert, verdient geld met het onderhoud van het park (de gemeente betaalt daarvoor), vergoedingen die ze krijgt van particulieren en bedrijven voor het houden van evenementen in het park, het geven van rondleidingen, het geven van lezingen, concerten en workshops en educatieve activiteiten voor de jeugd. Daarnaast ontvangt ze ook inkomsten uit de exploitatie van het café en het tuinhuis (verkoop van eten en drinken maar ook terbeschikkingstelling als vergaderlocatie), verricht ze betaalde reclameactiviteiten en verkoopt ze boekjes en artikelen in de Oda-shop (ook al gewoon onder deze naam opgenomen in de uitspraak). Kortom, hoewel sprake is van gratis toegang, wordt verdiend aan de bezoekers. En, zo stelt de stichting, door meer gratis activiteiten komen er weer meer bezoekers, waardoor de betaalde activiteiten ook weer toenemen.


Eén totaalpakket aan activiteiten
De Rechtbank verwijst naar eerdere jurisprudentie (waaronder HR 11 mei 2012, ECLI:NL:HR:2012:BW5405) en geeft aan dat sprake is van een rechtstreekse en onmiddellijke samenhang van de ingekochte prestaties (kosten en investeringen) en de belaste prestaties van de ondernemer, als de gratis prestaties en de betaalde prestaties zo van elkaar afhankelijk zijn dat zij als één geheel moeten worden beschouwd. Volgens de Rechtbank is uit de feiten af te leiden dat de stichting vanwege de nauwe onderlinge samenhang al sinds haar oprichting één totaalpakket aan activiteiten verricht. Kortom: volledig recht op aftrek van btw voor de stichting.


Onterechte btw-druk
De conclusie is ook hier weer dat niet te snel moet worden overgegaan tot het onderkennen van een niet-ondernemersdeel. Zeker in de huidige tijd met verdienmodellen die uitgaan van gratis prestaties (denk aan producten als Youtube, Google en dergelijke) waarmee vervolgens ook betaalde diensten kunnen worden aangeboden, zou het aanmerken van een niet-ondernemersdeel bij de dienstverleners leiden tot een onterechte btw-druk die de neutraliteit van de btw verstoort. Een andere conclusie is dat de rechterlijke macht nog wat voorzichtiger moet zijn bij het anonimiseren van uitspraken!

Rick Franke

Dit artikel is gepubliceerd in BTWUpdate 2017, nr. 1
Rick Franke maakt sinds de start van dit periodiek (begin 2015) deel uit van de vaste schrijversstaf.