Op 1 juli 2025 is de aloude Holding resolutie (eindelijk!) vervangen door beleid dat is geformuleerd in twee nieuwe besluiten. Het is daarbij de vraag of hiermee oude pijnpunten en onduidelijkheden zijn weggenomen. In deze bijdrage ga ik in op de nieuwe besluiten en hoe zich die verhouden tot het oude beleid.
Inleiding
Al sinds het begin van mijn carrière In de omzetbelasting midden jaren 80 van de vorige eeuw, wordt gediscussieerd over de positie van houdstermaatschappijen en over het recht op aftrek van voorbelasting ter zake van handelingen met betrekking tot de aankoop en verkoop van deelnemingen. In 1991 kwam de staatssecretaris met wat de Holding resolutie is gaan heten. In deze resolutie werd een aantal standpunten ingenomen waarmee op dat moment meer duidelijkheid werd verschaft over de positie van houdstermaatschappijen. In een besluit van 2004 werd voorts – in het ligt van de jurisprudentie van de Hoge Raad op dit punt - meer duidelijkheid geschapen over de aftrek van voorbelasting bij het aankopen en verkopen van deelnemingen.
Het oude beleid
Het oude beleid was opgenomen in twee besluiten. De zogenoemde Holding resolutie[1] en het besluit inzake de aftrek van voorbelasting bij handelingen met betrekking tot de verkoop van aandelen[2]. In de Holding resolutie was met name van belang dat ook houdstermaatschappijen die verder geen economische activiteiten verrichten, onder voorwaarden in het fiscale eenheid voor de omzetbelasting konden worden opgenomen. Hierdoor kon worden bereikt dat er geen volledige beperking van het aftrekrecht op het niveau van de houdstermaatschappij optrad. Een andere heel belangrijke goedkeuring was die welke was opgenomen in onderdeel 11 van het besluit. In dat onderdeel was bepaald dat een ondernemer met economische activiteiten niet in zijn aftrekrecht mocht worden beperkt, alleen als gevolg van het houden van aandelen in deelnemingen. Dus een onderneming met voor de omzetbelasting belastbare prestaties die daarnaast ook een deelneming had werd niet in zijn aftrekrecht beperkt volgens deze goedkeuring. Hoewel de praktijk jarenlang met deze goedkeuring uit de voeten kon, werd als gevolg van bewegingen In de jurisprudentie van het EU Hof van Justitie (HvJ) getwijfeld aan de juistheid van dit beleid. Inspecteurs hadden de laatste jaren dan ook de neiging om deze bepaling conform die Europese jurisprudentie uit te leggen en het daarmee in feite tot een dode letter te maken. Belastingplichtigen wilde zich uiteraard op het bestaande beleid beroepen, en zo ontstonden veel discussies. Al zeker 10 jaar werd dan ook gefluisterd, en zelfs hardop geroepen, dat er nu echt een nieuwe Holding resolutie zat aan te komen waarin die jurisprudentie van het Hof van justitie zou zijn verwerkt. Per 1 juli 2025 is dat nieuwe beleid er nu ook echt, al kan niet meer worden gesproken van een specifieke “Holding resolutie”.
Het nieuwe beleid
De hiervoor besproken besluiten zijn per 1 juli 2025 ingetrokken. Het nieuwe beleid is weer over twee besluiten verdeeld. Het beleid over het in een fiscale eenheid betrekken van een zuivere houdster vennootschap is opgenomen in het besluit “Omzetbelasting. Belastingplicht; fiscale eenheid”[1]. Het overige beleid omtrent de aftrek van voorbelasting en bij het kopen, houden en verkopen van deelnemingen is nu opgenomen in het besluit “Omzetbelasting. Aftrek omzetbelasting”[2].
Het houden van deelnemingen; de fiscale eenheid omzetbelasting
In de Holding resolutie was al goedgekeurd dat Top-Holdings deel uit konden maken van een fiscale eenheid voor de omzetbelasting. Dit was het geval als zij een sturende en beleidsbepalende rol hadden jegens hun dochtermaatschappij(en). Daarbij werd opgemerkt dat bij zo’n sturende en beleidsbepalende rol per definitie werd aangenomen dat aan zowel de organisatorische, de financiële, als de economische verwevenheid werd voldaan. Deze goedkeuring was van toepassing voor gevallen waarin geen vergoeding werd gevraagd voor die sturende en beleidsbepalende rol. Immers, als wel een vergoeding wordt gevraagd (management fee) is sprake van ondernemerschap voor de omzetbelasting en was de goedkeuring niet nodig. De goedkeuring betrof dus het toevoegen van een niet-ondernemer in een fiscale eenheid voor de omzetbelasting. Dat is op zich toegestaan onder Europees recht, maar naar de letter van de Nederlandse wet is dat in beginsel niet mogelijk, waardoor een goedkeuring noodzakelijk is.
In het nieuwe besluit (dit punt is opgenomen in het besluit over de fiscale eenheid) is ook weer een goedkeuring opgenomen voor houdstermaatschappijen die geen ondernemer zijn voor de omzetbelasting. Er zijn echter twee opvallende verschillen.
Het eerste verschil is dat thans niet meer gesproken wordt over Top-Holding maar over “(tussen)holding”. Dit is een welkome aanvulling omdat In de praktijk nog wel eens discussie ontstond over de vraag of een tussenholding ook van de goedkeuring gebruik kon maken en in een fiscale eenheid kon worden opgenomen.
Het tweede verschil is dat economische verwevenheid tussen houdster en dochter(s) niet meer als vanzelfsprekend wordt aangenomen. Vereist wordt dat aan de verwevenheden van artikel 7, vierde lid, van de Wet op de omzetbelasting 1968 moet worden voldaan. Dit lijkt op het eerste gezicht wat lastig. Immers, als je geen economische activiteiten hebt omdat je geen vergoedingen vraagt voor je sturende en beleidsbepalende rol, hoe kun je dan die economische verwevenheid aantonen? In de praktijk zal vermoedelijk de jurisprudentie van de Hoge Raad uitkomst bieden, nu die heeft geoordeeld dat voor de economisch verwevenheid voldoende is dat er meer dan verwaarloosbare economische betrekkingen tussen de partijen zijn. Dat mogen ook betrekkingen zijn die voor de omzetbelasting onbelastbaar zijn[3].
In de praktijk zal het advies in principe blijven om waar mogelijk een vergoeding te vragen voor de sturende en beleidsbepalende rol (management fee). Indien die vergoeding aan alle directe meerderheidsdeelnemingen in rekening wordt gebracht, zoals het ondernemerschap voor de omzetbelasting buiten kijf staan en zal in het algemeen ook aan de verwevenheid eisen worden voldaan. Een fiscale eenheid voor de omzetbelasting is dan aanwezig ook zonder dat een beschikking wordt gevraagd.
Nu komt het natuurlijk voor dat vennootschappen aandelen houden in deelnemingen die buiten het bereik van de fiscale eenheid omzetbelasting vallen. Dit omdat de deelnemingen in het buitenland zijn gevestigd, het minderheidsdeelnemingen betreft, of om andere redenen niet aan de verwevenheid eisen wordt voldaan. In hoeverre dit houden van deelnemingen dan invloed heeft op de aftrek van omzetbelasting, wordt in het besluit over aftrek van voorbelasting behandeld.
De aftrek van voorbelasting bij handelingen inzake deelnemingen
Onderscheid wordt gemaakt tussen het houden van aandelen binnen de werkingssfeer van de omzetbelasting en het houden van deelnemingen buiten die werkingssfeer.
Binnen de werkingssfeer van de omzetbelasting vallen:
1. Inmenging in het beheer van de deelnemingen
2. Bedrijfsmatige handel
3. Aandelen als een rechtstreeks, duurzaam en noodzakelijk verlengstuk van de economische activiteit van de ondernemer
Ad. 1) Inmenging in het beheer van de deelnemingen
Het gaat hier om de situatie waarin de aandeelhouder activiteiten verricht voor de deelneming en daar een vergoeding voor krijgt. De meest bekende voorbeelden zijn de hoofdkantoorfunctie waarvoor hoofdkantoorkosten in rekening worden gebracht, of het zuivere management tegen een managementvergoeding. In het nieuwe besluit is expliciet opgenomen dat deze vorm van inmenging zich ook kan voordoen bij minderheidsdeelnemingen. In het oude beleid was dit nog niet het geval en werd gezegd dat een meerderheidsdeelneming noodzakelijk was. Dat standpunt was achterhaald door de jurisprudentie en is nu dan ook vervallen.
Ad. 2) Bedrijfsmatige handel
Hierbij moet met name worden gedacht aan actieve handelaren in aandelen en effecten.
Ad. 3) Aandelen als een rechtstreeks, duurzaam en noodzakelijk verlengstuk van de economische activiteit van de ondernemer
Dit is wellicht vanuit academisch oogpunt de meeste interessante variant. De staatssecretaris noemt als voorbeelden van handelingen die zo’n rechtstreeks, duurzaam en noodzakelijk verlengstuk vormen:
· de handeling beoogt een (her)structurering en hangt aldus samen met de organisatie van de economische activiteiten van de ondernemer;
· het oogmerk van een verkoop en overdracht van aandelen is erin gelegen om de opbrengst rechtstreeks toe te wijzen aan de belastbare economische activiteit van de betrokken ondernemer;
· de ondernemer streeft met de handeling naar een uitbreiding of wijziging van zijn operationele activiteiten;
· de handeling dient ter dekking van zijn verplichtingen met betrekking tot een economische activiteit.
Dit zijn met name voorbeelden uit de jurisprudentie van het HvJ[4]. Bij de laatste variant geeft de staatssecretaris het voorbeeld van een verzekeringsmaatschappij die aandelen houdt dekking van haar verplichtingen.
Hoe we deze “verlengstukgedachte” in de praktijk zullen moeten duiden zal blijken. Het sec houden van aandelen wordt door de staatssecretaris ook gezien als een handeling. Het besluit geeft als voorbeeld van handelingen inzake aandelen immers “het verwerven, houden, uitgeven en verkopen” daarvan. Het lijkt erop dat de staatssecretaris op deze manier en binnen de kaders van de Europese jurisprudentie het oude punt 11 van de Holding-resolutie zoveel mogelijk in stand probeert te houden[5]. Maar vanwege de algemene omschrijving en verwijzing naar nogal casuïstische jurisprudentie van het HvJ, zal ongetwijfeld veel discussie over deze verlengstuk gedachte plaatsvinden.
Wat als er nu een deel van de activiteiten van een vennootschap niet binnen de werkingssfeer van de omzetbelasting vallen en dus niet-economische activiteiten zijn? Dan zal een aftrekbeperking moeten worden toegepast. Uiteraard dient dan een directe toerekening plaats te vinden van kosten die zien op de economische en die zien op de niet-economische activiteiten, waarbij de omzetbelasting op die laatste in het geheel niet voor aftrek in aanmerking komt. Voor de kosten binnen de economische werkingssfeer geldt dat die vervolgens aan de verschillende activiteiten moeten worden toegerekend (belast dan wel vrijgesteld) voor zover dat mogelijk is. Voor algemene kosten die op de hele organisatie zien, moet eerst een zogenoemde pre pro rata worden toegepast op basis van de verhouding economische en niet-economische activiteiten. Vervolgens zal binnen de economische activiteiten nog de pro rata moeten worden toegepast indien sprake is van zowel belaste als vrijgestelde activiteiten.
De vraag is hoe een pre pro rata moet worden vastgesteld. Hiervoor bestaan geen specifieke regels zoals bij het pro rata waar omzetverhoudingen het algemene uitgangspunt zijn. In het algemeen moet voor het vaststellen van de pre pro rata een verdeelsleutel worden gevonden die objectief is vast te stellen en het werkelijk gebruik van de kosten voor de economische en de niet-economische activiteiten goed weerspiegelt. Een verdeelsleutel op basis van de kosten wordt als voorbeeld genoemd in het besluit. In de praktijk worden verschillende methoden gebruikt waaronder het – naar mijn mening veel te grove en niet representatieve - tellen van activiteiten.
Het houden van aandelen start echter met het verwerven van die aandelen en eindigt met het verkopen ervan[6]. Over de aankoop van deelnemingen wordt niets expliciet gezegd in het besluit. De standpunten zoals hierboven geschetst met betrekking tot het houden van aandelen gelden mutatis mutandis ogenschijnlijk ook voor de aankoop van die deelnemingen. Dus als het houden van die deelneming in het economisch verkeer gaat plaatsvinden zullen de kosten met betrekking tot de aankoop van de deelneming ook aan die economische activiteiten zijn toe te rekenen. Dat lijkt mij een juiste insteek omdat die kosten immers zien op de “handeling” van het houden van de deelneming die volgt op de aankoop.
Ter zake van de verkoop van aandelen maakt de staatssecretaris een bijzonder onderscheid. Hij stelt dat kosten die worden gemaakt voorafgaand aan de overdracht altijd zijn toe te rekenen aan de vrijgestelde (of buiten de omzetbelasting vallende) overdracht. Daarmee is er geen recht op aftrek van voorbelasting, tenzij de aandelen binnen de omzetbelastingsfeer werden gehouden en aan een afnemer buiten de EU worden verkocht. Kosten die worden gemaakt na de verkoop zouden dan niet direct toerekenbaar zijn aan de verkoop, dus zouden deze als “algemene kosten” moeten worden gezien en dus naar rato van de (pre) pro rata aftrekbaar zijn. Dit onderscheid lijkt mij niet juist en ook de gevolgen ervan voor het aftrekrecht zijn naar mijn mening niet in lijn met de jurisprudentie. Nu de inspecteurs echter zijn gebonden aan de visie van de staatssecretaris, vermoed ik dat op dit punt nog veel discussie zal ontstaan en jurisprudentie zich verder zal ontwikkelen. Over het algemeen gaat het immers om forse bedragen aan kosten die in zo'n verkooptraject worden gemaakt.
Conclusie
Het is fijn dat na bijna 35 jaar de Holding resolutie en de daarin ingenomen standpunten up to date zijn gebracht. Het is echter de vraag of deze nieuwe vastlegging van het beleid zal leiden tot minder discussies tussen Belastingdienst en ondernemers. Met name met betrekking tot de aftrek van omzetbelasting op kosten die samenhangen met de verkoop van deelnemingen lijkt het beleid veel restrictiever dan uit de stand van de jurisprudentie op dit moment voortvloeit.
1] Besluit van 18 februari 1991, nr. VB91/347, inzake heffing van omzetbelasting met betrekking tot zgn. houdstermaatschappijen en het houden van aandelen in het algemeen
[2] Besluit van 3 augustus 2004, nr. CPP2004/1709M, Heffing van omzetbelasting met betrekking tot de verkoop van aandelen (Hoge Raad 9 juli 2004, nr. 38026)
[3] Besluit van 4 december 2024, nr. 2024-13987
[4] Besluit van 24 november 2020, nr. 2020-167584, zoals gewijzigd bij besluit van 26 november 2024, nr. 2024-13975
[5] Zie HR 11 oktober 2013, ECLI:NL:HR:2013:837 en onderdeel 3.5 onder C van het besluit fiscale eenheid.
[6] Respectievelijk HvJ 29 oktober 2009, zaak C-29/08 (AB SKF), ECLI:EU:C:2009:665, HvJ 8 november 2018, zaak C-502/17 (C&D Foods Acquisition), ECLI:EU:C:2018:888, r.o. 38 en HvJ 17 oktober 2018, zaak C-249/17 (Ryanair Ltd), ECLI:EU:C:2018:834, r.o. 31
[7] In diezelfde zin; Cornielje en Van Kesteren in WFR 2025/49; “Het nieuwe beleid voor holdingvennootschappen in de omzetbelasting”. Ook overigens een zeer lezenswaardig artikel met een aantal interessante voorbeelden en de mogelijke toepassing van de verlengstukgedachte daarop.
[8] Of uiteraard het uitgeven en of intrekken van aandelen
Dit artikel van de hand van Rick Franke is gepubliceerd in het Register nummer 4 van 2025