Hoewel het nog vroeg in 2025 is en er voldoende zaken in de btw zijn gewijzigd (of volgens het aangenomen Belastingplan 2025 worden gewijzigd onder toezegging van het terugdraaien van die wijziging…), ga ik in deze bijdrage in op een verandering in de btw-wetgeving per 1 januari 2026. Een vrij fundamentele aanpassing voor de Nederlandse btw praktijk, want voor het eerst gaan er herzieningsregels gelden voor diensten, waar deze herziening tot nu toe alleen zag op goederen.

De huidige regels

Indien een ondernemer op dit moment goederen of diensten aanschaft, die worden gebruikt voor zowel met btw belaste, als van btw vrijgestelde prestaties[1], wordt de aftrek als volgt bepaald. Allereerst wordt de btw afgetrokken op basis van de gegevens (in beginsel omzetverhouding tussen de vrijgestelde en belaste prestaties) over het tijdvak waarin de goederen/diensten aan de ondernemer worden gefactureerd. Vervolgens wordt de btw-aftrek herzien op basis van de gegevens over het tijdvak waarin de ondernemer de goederen of diensten is gaan gebruiken. In veel gevallen zijn deze twee tijdvakken dezelfde (het goed of de dienst wordt direct in gebruik genomen of verbruikt). Tenslotte wordt de btw aftrek nogmaals herzien in het laatste tijdvak van het boekjaar (van ingebruikname) en dan op basis van de gegevens over het gehele boekjaar. Deze regels rondom de herziening (vroeger ook wel “herrekening” genoemd ter onderscheid van de herziening in latere boekjaren) staan in artikel 12 Uitvoeringsbeschikking OB.

Voor diensten en reguliere goederen eindigt de herziening met de hiervoor aangehaalde herzieningsberekening aan het einde van het boekjaar van ingebruikneming. Echter, voor investeringsgoederen loopt de herzieningstermijn daarna nog door. Nog in de vier volgende boekjaren voor roerende, en de negen volgende boekjaren voor onroerende goederen. En dan in ieder jaar telkens voor 1/5e respectievelijk 1/10e deel van de in het boekjaar van ingebruikneming afgetrokken btw (artikel 13 Uitvoeringsbeschikking OB). Op die manier wordt bewerkstelligd dat het werkelijke gebruik van de goederen beter wordt benaderd. Investeringsgoederen zijn gedefinieerd als goederen waarop in de IB of VPB moet worden afgeschreven worden, en dergelijke goederen worden geacht over een langere periode te worden gebruikt.

Gevolgen geen herziening na eerste boekjaar bij diensten

Omdat we tot nu toe geen herziening na het eerste boekjaar kennen voor diensten, is de omvang van de btw aftrek bij de aanschaf van diensten volledig afhankelijk van de aanwending van de dienst in het eerste boekjaar van gebruik. Dat geldt ook voor kostbare diensten die voor de VPB/IB moeten worden geactiveerd en waarop moet worden afgeschreven. Zo komt het in de praktijk bijvoorbeeld voor dat ondernemers die een duur softwaresysteem laten ontwikkelen, een zeer hoge of zeer lage aftrek van btw moeten toepassen terwijl dit zeker niet het werkelijke gebruik van het systeem over de gebruiksduur weerspiegelt. Denk aan een ondernemer die een platform ontwikkeld waarmee hij met name van btw vrijgestelde financiële handelingen (handel in effecten bijvoorbeeld) voor zijn klanten gaat verrichten, maar waarbij de klanten ook met btw belaste prestaties afnemen (denk aan advies dat ook via het platform wordt gefaciliteerd). Als de klant over het algemeen bij aanvang van zijn relatie met de ondernemer eerst dat advies afneemt, en daarna overgaat tot de vrijgestelde handel in effecten, zal deze ondernemer bij het starten van zijn onderneming met name veel btw belaste omzet hebben, en in de periode daarna juist meer vrijgestelde omzet. Bij ingebruikneming van het platform aan het einde van een boekjaar, is het dan zelfs mogelijk dat er alleen nog maar btw belaste prestaties zijn. En hoewel men dan al kan voorzien dat het gebruik na het eerste boekjaar vooral voor vrijgestelde prestaties zal zijn, betekent dit dat de ondernemer alle btw op de ontwikkeling van het platform kan aftrekken en dat daar geen herziening in latere jaren op mogelijk is. Overigens kan andersom natuurlijk ook als de vrijgestelde prestaties aan de belaste voorafgaan. Dan heeft de ondernemer geen aftrek van btw terwijl het platform voornamelijk voor btw belaste prestaties worden gebruikt gedurende de levensduur van de software.

Nu is voorstaand voorbeeld iets dat wel in de praktijk voorkomt, maar het is meestal meer toeval dan bewuste planning, aangezien veel andere parameters veel belangrijker zijn (tijd nodig voor ontwikkeling, tijd nodig om te starten met de activiteiten, startdatum die men wil halen, et cetera). Echter, in de huidige praktijk constateert de Belastingdienst wel dat de hierna beschreven situaties wel gepland voorkomen.

Short-stay verbouwingen

Een natuurlijk persoon koopt (of heeft al) een woning. Deze woning wordt vervolgens verbouwd om te dienen als vakantieverblijf. De natuurlijk persoon gaat, nadat de verbouwing gereed is, de woning verhuren aan personen die daar kort verblijf houden (denk aan B&B achtige verhuur). Die verhuur (ook wel aangeduid als “short-stay verhuur”) is belast met btw (thans nog 9%, maar conform Belastingplan 2025 per 1 januari 2026 tegen 21%), waardoor de natuurlijk persoon als ondernemer voor de btw kwalificeert. Nu hij de verbouwingskosten maakt voor beoogde met btw belaste prestaties, kan hij de btw op de verbouwingskosten terugvragen. Die verbouwing kwalificeert in beginsel als dienst voor de btw[2], waardoor de herzieningsregels alleen van toepassing zijn tot en met het laatste tijdvak van het boekjaar van ingebruikneming. Dus voor een verbouwing van een woning in 2024, waarbij de ingebruikneming van de verbouwde woning voor de short-stay verhuur voor het einde van het boekjaar (stel kalenderjaar) plaatsvindt, heeft de ondernemer een volledig recht op aftrek van voorbelasting. Als hij dan in het volgende boekjaar stopt met de short-stay verhuur en de woning bijvoorbeeld vrijgesteld voor permanente bewoning gaat verhuren, blijft de btw aftrek op de verbouwing in stand. Dat is dan volkomen in lijn met de huidige regels, maar iedereen ziet dat dit toch niet de bedoeling is. Overigens kan het ook anders zijn, als een ondernemer bedoeld om short-stay verhuur te gaan doen, maar bij eerste ingebruikneming een huurder accepteert die meer dan kort verblijf houdt (denk aan een expat die voor anderhalf jaar in de woning trekt). Dan kan sprake zijn van vrijgestelde ingebruikneming en krijgt de ondernemer, ondanks later btw belast gebruik (nadat de expat is vertrokken wordt het alsnog een reguliere B&B), geen btw aftrek ter zake van de verbouwing.

De regels per 1 januari 2026

Per 1 januari 2026, wordt in artikel 2a, eerste lid, Wet OB (waarin een aantal begrippen in de wet is gedefinieerd) een letter y toegevoegd. Dit komt te luiden: “investeringsdienst: dienst aan een of meer onroerende zaken die deze meerjarig dient, inclusief materialen, installaties, machines en werktuigen die, na installatie of montage, als onroerend kwalificeren, en waarbij de vergoeding voor deze dienst ten minste een bij ministeriële regeling vast te stellen bedrag omvat.”.  Het drempelbedrag dat in het slot van deze omschrijving wordt bedoeld, zal worden vastgesteld op € 30.000 (exclusief btw) per dienst. De herzieningstermijn zal gelijk worden aan die voor roerende goederen, dus vier boekjaren na het boekjaar van ingebruikneming. Hieronder ga ik in op de verschillende onderdelen van deze nieuwe regeling.

Soorten diensten

De herziening gaat dus alleen gelden voor diensten aan onroerende zaken. Daarbij moet men zich bedenken dat er soms een verschil is tussen onroerende zaken in het Nederlandse civiele recht (waar bijvoorbeeld de overdrachtsbelasting wel op aansluit) en het begrip onder de Europese btw-wetgeving. Onder de btw-wetgeving zijn bijvoorbeeld zaken die weliswaar (aard- en nagel)vast met de grond zijn verbonden, maar relatief eenvoudig onbeschadigd zijn te verwijderen, niet onroerend[3].

De voorwaarde dat een dienst meerjarig de onroerende zaak moeten dienen, lijkt te zien op een vrij breed scala van diensten. Zo zal veel regulier onderhoud (zoals bijvoorbeeld schilderwerk) meerjarig de onroerende zaak dienen. Periodieke onderhoudsdiensten die jaarlijks gebeuren (schoorsteenvegen of onderhoud van een verwarmingsinstallatie bijvoorbeeld) zullen naar ik meen niet meerjarig een onroerende zaak te dienen, maar wat als je deze werkzaamheden om het jaar laat doen? Het lijkt erop dat het onderhouden, herstellen, vernieuwen, uitbreiden of verbeteren van een onroerende zaak al snel tot een investeringsdienst zal leiden. De beperking zit dan met name in het drempelbedrag van € 30.000. Kleinere diensten zullen hierdoor niet snel tot een herziening nopen. Dat is ook de reden achter deze drempel; de wetgever denkt daarmee een goede balans te hebben gevonden in de achterliggende reden van invoering van de bepaling, en het beperken van de administratieve lasten voor ondernemers.

Drempelbedrag

Hoe het drempelbedrag moet worden bepaald is nog niet helemaal duidelijk. In principe zal het per dienst, dus per opdracht aan de dienstverlener moeten worden bepaald. Het splitsen van een vergoeding voor één dienst in verschillende facturen onder het drempelbedrag, zal naar ik meen niet werken. Immers, dan is nog altijd sprake van een vergoeding die bestaat uit het totaal van de verschillende facturen voor die enkele dienst. Maar hoe moet worden omgegaan met een project waarin verschillende diensten kunnen worden onderkend? Bij een verbouwing bijvoorbeeld, zal vaak sprake zijn van een hoofdaannemer die voor de verschillende onderdelen onderaannemers aantrekt. In zo’n geval zou het mogelijk zijn dat de onderaannemers direct aan de opdrachtgever factureren, zodat die deelprestaties niet als investeringsgoed hebben te gelden. Overigens lijkt dit geen heel groot probleem, aangezien het in veel gevallen dan om relatief kleine bedragen zal gaan, en waarbij het btw-voordeel wellicht niet tegen de administratieve rompslomp op zal wegen. Bewuste planning met het drempelbedrag lijkt mij dus mogelijk, maar niet heel waarschijnlijk. Althans niet op grote schaal.

Termijn van de herziening en administratieve lasten

Gekozen is voor een herzieningstermijn van vier boekjaren na het boekjaar van ingebruikname van de dienst. Dat lijkt vrij reëel gezien het feit dat ook zaken als onderhoud onder de herziening gaan vallen. Zulke diensten hebben wel een meerjarig dienende functie, maar houden het over het algemeen geen tien jaar vol (denk aan schilderbeurten). Bij verbeteringen en verbouwingen ligt dat natuurlijk anders, maar dat was voor de wetgever geen reden om aan te knopen bij de herzieningstermijn voor onroerende zaken (negen boekjaren na boekjaar ingebruikname). Voor nu althans, want in de toelichting op het wetsvoorstel is expliciet gezegd dat dit “vooralsnog” de herzieningstermijn wordt. Aangezien de termijn in de Uitvoeringsbeschikking OB is geregeld, is een toekomstige wijziging niet ondenkbaar als blijkt dat de huidige vier jaar toch tot ongewenste situaties leidt. Daarbij is het te voorzien dat ondernemers die substantiële investeringsdiensten afnemen (denk aan grote verbouwingen), en die voordeel hebben bij een langere herzieningstermijn, zich zullen beroepen op het Drebers arrest[4] (, en de herzieningstermijn van negen jaar na jaar ingebruikneming zullen hanteren.

Voor ondernemers betekent de nieuwe regeling dat een lastige administratieve situatie ontstaat. Immers, voor ieder pand moet men nu al de herzieningstermijn bijhouden van het pand zelf, maar ook voor eventuele zelfstandig in aanmerking te nemen verbouwingen. Daar komt nu nog de herziening bij voor zaken als (groot)onderhoud, herstel, verbeteringen en ga zo maar door. Er zal per pand een forse lijst aan herzieningstermijnen kunnen ontstaan met verschillende start en einddata. Op zich kan men denken dat dit in een pand dat volledig belast of volledig vrijgesteld wordt gebruikt (en zich nagenoeg alleen voor zulk gebruik leent) allemaal wel losloopt. Er zijn wel herzieningstermijnen maar er is nooit herziening aan de orde doordat het gebruik niet wijzigt. Maar ook hier is bij verkoop van het pand altijd weer de vraag aan de orde of daarbij moet worden geopteerd voor btw belaste levering of niet, of kunnen de herzieningstermijnen van rechtswege overgaan op de koper als de levering als een algemeenheid van goederen kwalificeert (artikel 37d Wet OB, wat bij verhuurde onroerende zaken veelal van toepassing zal zijn). De noodzaak van (en verplichting tot) een goede administratie van de herzieningstermijnen is dus altijd aanwezig. Deze administratie zal in veel gevallen een extracomptabel overzicht zijn, waarbij de kans op het missen van investeringsdiensten levensgroot is. Met name omdat de investeringsdiensten in veel gevallen niet op de balans van de ondernemer zullen worden opgenomen, nu er vaak geen sprake zal zijn van een activeringsplicht voor IB of VPB. Dan wordt een schilderbeurt van meer dan € 30.000 bij een grote vastgoedondernemer snel gemist ben ik bang.

In de huidige praktijk gaat het bij de aanschaf- of voortbrengings-btw en de btw op zelfstandig te beoordelen verbouwingen, om één enkele of hooguit twee of drie (en meer dan één komt sporadisch voor in mijn ervaring) lopende herzieningsperioden met verschillende startdata. Daarom kan in de praktijk vaak worden volstaan met de constatering dat een pand dat wordt aangeschaft langer dan tien jaar in bezit van de verkoper is, en dat in de afgelopen tien jaar geen grote verbouwingen hebben plaats gevonden die een zelfstandig karakter hebben of zo omvangrijk waren dat een nieuwe onroerende zaak is ontstaan. Die constatering geeft dan aan dat er geen herzieningstermijnen meer lopen. Vanaf 2026 zal een diepgaander onderzoek nodig zijn, en zal in principe bijna altijd een overzicht van herzieningstermijnen van de verkoper moeten worden gevraagd. Het is bij een pand van enige omvang immers bijna niet denkbaar dat er geen “investeringsdiensten” hebben plaatsgevonden in een periode van zo’n vijf jaar voor de levering.

Ingangsdatum van de nieuwe regels

De wetgeving gaat – zoals gezegd – in per 1 januari 2026. Investeringsdiensten als bedoeld in de nieuwe wetgeving vallen alleen onder de nieuwe herzieningsregels als deze diensten op of na 1 januari 2026 in gebruik worden genomen. Diensten die in de loop van 2025 in gebruik worden genomen, vallen nog onder de oude regels. Hoewel hier - voor zover ik heb kunnen zien - niet expliciet iets over is gezegd, neem ik aan dat bij ingebruikneming voor 1 januari 2026, de nieuwe regels ook niet gelden als bij ingebruikneming in kalenderjaar 2025, het betreffende boekjaar van de ondernemer over 1 januari 2026 heen loopt. In zo’n geval hoeft – naar ik meen - alleen de aanvangsherziening (het eerste boekjaar) conform de gegevens van het boekjaar van ingebruikneming te worden toegepast.

Conclusie

Per 1 januari 2026 zullen investeringsdiensten onder een herzieningsregeling vallen, waardoor gewijzigd gebruik binnen vier boekjaren na het boekjaar van ingebruikname tot correctie van de btw-aftrek leidt. Het ligt in de lijn der verwachting dat dit voor veel ondernemers tot een flinke extra administratieve last gaat leiden. Dit met name bij ondernemers met meerdere en/of grotere panden, nu het reguliere onderhoud, herstel en verbetering van dergelijke panden al snel zal leiden tot herzieningstermijnen op deze diensten. Bij de aan- en verkoop van panden en ondernemingen waar panden in zitten, zal dus scherp op deze herzieningstermijnen moeten worden gelet.

 


 Noten

[1] Waarmee ik doel op de van btw vrijgestelde prestaties waarvoor geen recht op aftrek bestaat. De vrijgestelde prestaties waarvoor wel recht op aftrek bestaat (financiële- en verzekeringsprestaties aan afnemers buiten de EU met name), beschouw ik hier voor de aftrekbepaling als belaste prestaties. In deze bijdrage ga ik niet in op de aftrekbepaling bij economische en niet-economische handelingen.

[2] Een zelfstandige verbouwing kan een op zichzelf staand goed voortbrengen en een al te rigoureuze aanpak kan tot “in wezen nieuwbouw” leiden immers.

[3] Zie bijvoorbeeld HvJ 16 januari 2003, C-315/00, Maierhofer, ECLI:EU:C:2003:23

[4] HvJ 12 september 2024, nr. C-243/23, ECLI:EU:C:2024:736.

Dit artikel van de hand van Rick Franke is gepubliceerd in het Fiscaal Praktijkblad nummer 1 van 2025 

https://www.futd.nl/vakblad/fiscaal-praktijkblad/actueel/