De vis wordt duur betaald, maar de wijn wordt hoger belast; één prestatie met verschillende btw tarieven?

Voor veel mensen is een mooie wijn de bekroning van een heerlijk diner in een goed restaurant. Er zullen weinig mensen zijn die tijdens zo’n diner aan btw denken, en al helemaal niet aan het verschil in btw tarieven dat aan het einde van de avond op de nota zal prijken.


Op een restaurantdienst (er is geen sprake van levering van de producten, maar van een dienst in de zin van de btw wetgeving; HvJ EU 2 mei 1996, nr. C-231/94, ECLI:EU:C:1996:184, V-N 1996/2120.22, zaak Faaborg-Gelting Linien A/S) zijn in beginsel de algemene regels van de btw van toepassing. Waarschijnlijk zal niemand willen beweren dat de gemiddelde consument de handelingen van de restauranteigenaar als verschillende prestaties ziet. De gemiddelde consument acht het dienstbetoon, het gebruik van de faciliteiten en het leveren van de producten allemaal onderdeel van één prestatie; het verzorgen van het diner. Er doet zich echter een bijzonderheid voor bij deze prestatie; er zijn van rechtswege verschillende btw tarieven op van toepassing. Dat lijkt zeer onlogisch (hoewel er thans prejudiciële vragen voorliggen bij het HvJ; zie Hoge Raad 12 augustus 2016 nr. 15/03974, ECLI:NL:HR:2016:1866; en de bijdrage van Hugo Dams in BTW Update 2016 nr. 7 hierover), maar in de btw wetgeving is expliciet vermeld (Tabel I, post a1) dat alcoholhoudende dranken niet worden gezien als voedingsmiddelen voor de btw. Bij het verstrekken van voedingsmiddelen in de horeca, is deze bepaling ook van toepassing door de koppeling van de dienst (Tabel I, post b12) met de bepaling over de levering van voedingsmiddelen. Hierdoor valt – althans, dat is de bedoeling van de wetgever - ook de levering van alcoholhoudende dranken onder het algemene btw tarief, ondanks het feit dat deze deel uitmaken van een meeromvattende prestatie (de restaurantdienst).


Doordat sprake is van zo’n bijzondere situatie (één prestatie, maar toch verschillende btw tarieven), is de afgelopen tijd een aantal procedures opgestart. Daarbij wordt door de procederende horeca exploitanten vooral gesteld dat de wijze waarop Nederland de verschillende tarieven heeft ingevoerd niet correct is. De btw Richtlijn geeft namelijk wel expliciet de mogelijkheid om de alcoholhoudende dranken uit te zonderen van het verlaagde btw tarief (artikel 98 btw Richtlijn). Echter volgens de procederende horeca exploitanten is die bepaling niet goed in de Nederlandse wet doorgevoerd. Het is zeer moeilijk (onmogelijk volgens de exploitanten) om de alcoholische dranken af te splitsen van de overige verstrekkingen, omdat steeds meer met all-in prijzen wordt gewerkt (heeft u dat overigens in de praktijk gemerkt?). In een recente uitspraak (Rechtbank Gelderland 11 oktober 2016, AWB-15_7381) wordt korte metten gemaakt met die stellingen. De implementatie van de btw Richtlijn bepaling in de Nederlandse wet is duidelijk en juridisch-technisch op juiste wijze gebeurd.


De procederende exploitanten proberen de rechtbank nog te verleiden tot het aanhouden van de zaken tot het HvJ arrest heeft gewezen ter zake van de hierboven aangehaalde vragen van de Hoge Raad. Die zaak moet immers duidelijkheid scheppen of het ten principale mogelijk is dat op één prestatie meerdere btw tarieven kunnen worden toegepast (waarvan in de praktijk thans niet wordt uitgegaan). Echter, omdat in de onderhavige zaken sprake is van een situatie waarin de btw Richtlijn expliciet toestemming geeft voor de verschillende tarieven, vindt de rechtbank het niet nodig om te wachten.


We zullen in de toekomst ongetwijfeld nog meer horen van deze procedures, want geen van de partijen zal met minder genoegen nemen dan een oordeel van de Hoge Raad.

Rick Franke

Dit artikel is gepubliceerd in BTWUpdate 2016, nr. 9
Rick Franke maakt sinds de start van dit periodiek (begin 2015) deel uit van de vaste schrijversstaf.