De middelen zijn van belang, niet het doel!

In BTW Update nummer 10 van 2015 heb ik een uitspraak van Rechtbank Gelderland behandeld inzake de stichting “Één voor voedsel”. Ik heb daarin mijn twijfels geuit over de juistheid van de beslissing van de Rechtbank. Inmiddels heeft het hoger beroep gediend en heeft het Gerechtshof Arnhem/Leeuwarden de uitspraak van de Rechtbank inderdaad verworpen (zaaknummer 15/01549 van 3 mei 2015). Hoe lagen de feiten ook weer?

Stichting “Één voor voedsel” heeft een programma opgezet waaraan zij tegen betaling restaurants laat deelnemen. De deelnemende restaurants worden opgenomen in de communicatie uitingen van de stichting. Mensen die in de restaurants eten, worden aangespoord om een donatie van € 1 te doen per couvert. De gedoneerde bedragen schenkt de stichting aan een andere stichting die voedselbanken in stand houdt. Die laatste stichting en een derde deden zelf ook in het startjaar een forse donatie aan “Één voor voedsel” om het project op te starten. De vraag is dan aan de orde in hoeverre de stichting “Één voor voedsel” economische activiteiten heeft en recht heeft op aftrek van voorbelasting.

De Rechtbank oordeelde dat geen sprake was van economische activiteiten omdat de prestaties tegen vergoeding (jegens de restaurants) ondergeschikt zou zijn aan de fondsenwerving. Mijn grootste kritiek op dat oordeel is dat het werd beargumenteerd vanuit de doelstelling van de stichting. Het Gerechtshof deelt die kritiek en oordeelt in heldere bewoordingen dat die doelstelling geen rol speelt. Immers, zo stelt het Gerechtshof vast, als een doelstelling een rol zou spelen, dan zou door het vaststellen van een doelstelling de btw positie kunnen worden beïnvloed. De feiten zijn doorslaggevend, niet het (geduldige) papier!

Nu de doelstelling als argument is weggevallen, concludeert het Gerechtshof – in tegenstelling tot de Rechtbank – dat er wel degelijk een onlosmakelijk verband is tussen de fondswerving en de diensten aan de restaurants. De feitelijke activiteiten van “Één voor voedsel” bestaan uit het opzetten en uitvoeren van een campagne om restaurants te bewegen mee te doen aan een inzamelingsactie. Dat de ontvangen donaties vervolgens worden doorgestort, doet niet ter zake voor de BTW. Er wordt volgens het Gerechtshof alleen een dienst verricht aan de restauranthouder. Daarmee worden (op termijn) de kosten gedekt van het concept, waardoor deze kosten in de prijsstelling van de belaste prestaties zitten. De fondswerving hangt daarmee samen, maar er zijn geen aparte kosten voor nodig. Derhalve heeft “Één voor voedsel” alleen belaste activiteiten en volledig recht op aftrek van voorbelasting.

Met deze bijdrage beoog ik niet gelijk-hebberig te doen, maar wil ik de aandacht vestigen op een situatie die in de praktijk vaak voorkomt. Omdat de doelstelling van een organisatie charitatief is, wordt vaak (door de fiscus) al snel geroepen dat die organisatie dan geen (volledig) BTW ondernemerschap heeft. Dit was ook wat de Rechtbank deed. Daarom ben ik blij met deze heldere uitspraak van het Gerechtshof waaruit duidelijk blijkt dat naar de feiten moet worden gekeken en niet naar doelstellingen!

Rick Franke

Dit artikel is gepubliceerd in BTWUpdate 2016, nr. 5
Rick Franke maakt sinds de start van dit periodiek (begin 2015) deel uit van de vaste schrijversstaf.