Btw en overdrachtsbelasting: soms on(t)roerend (on)eens
Regelmatig besteden we in BTW Update aandacht aan andere indirecte belastingen dan de btw. Eén van die belastingen die regelmatig samenloopt met de btw, is de overdrachtsbelasting. Een puur Nederlandse transactiebelasting, zonder Europese dimensie zoals we die binnen de btw kennen. Vanwege het ontbreken van die Europese dimensie, komt het voor dat begrippen binnen de overdrachtsbelasting anders zijn gedefinieerd dan binnen de btw. Binnen die btw wordt immers uitgegaan van een unierechtelijk begrip, terwijl binnen de overdrachtsbelasting wordt uitgegaan van het begrip op basis van de Nederlandse wetgeving. Zo kennen we in de btw het unierechtelijke begrip “onroerende zaak”. Het Hof van Justitie van de EU heeft in zijn jurisprudentie geschetst aan de hand van welke elementen men voor de btw moet toetsen of iets een onroerende zaak is of niet. Dat moet ook wel, want anders zouden we in de verschillende lidstaten een verschillende kijk krijgen op wat een onroerende zaak is en wat niet. Met alle gevolgen voor de btw heffing (plaats van dienst, vrijstelling of niet) van dien. In de overdrachtsbelasting hebben we geen last van deze invloed van andere lidstaten. Het is een puur Nederlandse belasting die ziet op in Nederland gelegen onroerende zaken. Logisch dat de rechter in Nederland dan aanknoopt bij het civielrechtelijke begrip “onroerende zaak” zoals dat in het Burgerlijk Wetboek (BW) is opgenomen. Omdat rechters die overdrachtsbelastingzaken behandelen vaak ook btw zaken behandelen, is het soms best bijzonder (maar logisch) om te zien hoe een rechter in een btw zaak iets niet als onroerend aanmerkt, terwijl diezelfde rechter in een overdrachtsbelasting zaak juist wel tot een onroerende zaak (of omgekeerd) kan beslissen.
Op 13 oktober 2016 heeft Rechtbank Den Haag (ECLI:NL:RBDHA:2016:12722) een uitspraak gedaan over het begrip “onroerende zaak” en met name over welke zaken daar onder vallen (bestanddelen zijn). De zaak handelt om de verkrijging (dat is het belastbaar feit in de overdrachtsbelasting) van een bedrijfsgebouw met daarin koel- en rijpingscellen, en stalen stellages. Deze zijn bedoeld voor de opslag van groenten en fruit. De belanghebbende stelt dat dit roerende zaken zijn binnen het gebouw, en dat over de waarde van deze cellen en stellages geen overdrachtsbelasting verschuldigd is. De rechter loopt het BW langs en komt via artikel 3:4 van het BW tot de conclusie dat sprake is van bestanddelen van de gebouwen. Dit omdat het gebouw en de cellen/stellages op elkaar zijn afgestemd. Het gebouw is zo gemaakt dat de stellages en cellen erin passen en de benodigde afvoeren op de juiste plaatsen zitten. Daarom vindt de rechtbank dat de cellen en stellages bestanddelen van het gebouw zijn geworden en daarmee deel uitmaken van de onroerende zaak. Er is daarom overdrachtsbelasting verschuldigd.
De vraag die bij mij opkomt: zou de rechter tot dezelfde conclusie zijn gekomen als de vraag over de btw ging? Lastig te oordelen op basis van slechts de feiten zoals die in de uitspraak zijn geschetst, maar ik denk dat de rechter zich voor de btw zou moeten afvragen of sprake is van één of twee prestaties. Uit de feiten blijkt namelijk dat de cellen en stellages op zichzelf niet onroerend zijn en ook niet voor de btw, zo lijkt het. Ze zijn namelijk niet met de grond verbonden en zullen dus zonder al te veel moeite (vermoed ik) kunnen worden verplaatst naar een ander gebouw. Echter, ik neem aan dat partijen hebben beoogd een werkend gebouw voor de opslag van groente en fruit te leveren. Daar horen de cellen en stellages ontegenzeggelijk bij. Ik denk dan ook dat in dit geval de btw en overdrachtsbelasting tot dezelfde conclusie komen: één levering/verkrijging van een onroerende zaak.
Rick Franke
Dit artikel is gepubliceerd in BTWUpdate 2016, nr. 10
Rick Franke maakt sinds de start van dit periodiek (begin 2015) deel uit van de vaste schrijversstaf.