BTW bij schuldsanering via preventief akkoord
T-2 is een Sloveense ondernemer die in de financiële problemen raakt. Onder Sloveens recht wordt door de rechter een preventief crediteurenakkoord gehomologeerd. Zo’n akkoord houdt in dat de schuldenaar en schuldeisers overeenkomen dat een bepaald deel van de schuld wordt afbetaald binnen een bepaalde termijn. Als de schuldenaar hieraan voldoet, worden alle schulden daarmee geacht te vervallen. In het geval van T-2 moest de onderneming binnen negen jaar 44% van de schulden afbetalen.
T-2 had waarschijnlijk gehoopt hiermee op termijn uit de problemen te komen en weer verder te kunnen met zijn onderneming. Echter, T-2 had buiten de Sloveense fiscus gerekend. Die stelde namelijk vast dat als 56% van de schuld op basis van het akkoord niet betaald hoeft te worden, op dat moment ook duidelijk is dat door T-2 56% van de voorbelasting moet worden gecorrigeerd. Immers, die voorbelasting was in rekening gebracht over 100% van de vergoeding en ook als zodanig in aftrek gebracht. Nu 56% niet hoeft te worden betaald, zal dit bij T-2 moeten worden gecorrigeerd. Het is immers niet betaalde voorbelasting, dus mag het ook niet worden afgetrokken. De schuldeisers kunnen overigens de teveel op aangifte voldane btw weer terugvragen, waardoor het bedrag dat de fiscus van T-2 claimde (ruim 7 miljoen euro!), weer zal worden uitbetaald aan die schuldeisers. Op die manier komt immers de btw weer keurig volgens de basisregel (percentage over daadwerkelijk
ontvangen vergoeding) in de btw aangiften.
Het zal gezien de omvang van het bedrag en het feit dat T-2 al in financiële problemen verkeerde, geen verbazing wekken dat T-2 de claim van de fiscus wenste te bestrijden. De redenering die T2 volgt om gelijk te krijgen is met name gebaseerd op de stelling dat de Sloveense wetgeving niet helder is op dit punt. In de Sloveense btw wetgeving is expliciet gesteld dat de homologatie van een preventief akkoord ertoe moet leiden dat de schuldeiser de teveel voldane btw terugkrijgt. De tekst van de wet die ziet op de terugbetaling van btw door de schuldenaar die zijn schuld ziet verminderen, is echter veel minder duidelijk. Daar wordt namelijk heel algemeen gesproken over “wijzigingen [...] in de elementen die voor het bepalen van het bedrag van de aftrek in aanmerking zijn genomen”.
T-2 ruikt een kans en stelt dat met deze vage omschrijving blijkbaar niet is bedoeld een bepaling op te nemen om de schuldenaar de eerder afgetrokken btw terug te laten betalen. De Sloveense rechter stelt daarop vragen aan het Hof van Justitie van de Europese Unie (HvJ). Het HvJ stelt echter in zijn arrest van 22 februari 2018, nr. C-396/16, ECLI:EU:C:2018:109, vast, dat de bepaling prima in overeenstemming is met de tekst van de Richtlijn op dit punt, die ook uitgaat van wijzigingen in de elementen die tot de aftrek hebben geleid. Een crediteurenakkoord als in deze casus is volgens het HvJ duidelijk een wijziging in de elementen die tot herziening van de btw aftrek moet leiden. Immers, het akkoord leidt ertoe dat de schuld, en dus ook de vergoeding die is betaald, lager wordt. Herziening is in dit geval volgens het HvJ zeker aan de orde. Het HvJ stelt ook heel helder vast dat de herziening van de btw bij de schuldenaar en bij de schuldeiser communicerende vaten zijn. Als bij de één btw wordt teruggegeven, moet bij de ander worden nageheven. De btw moet immers uiteindelijk neutraal zijn tussen ondernemers. Als zeker is dat de vorderingen deels niet zullen worden betaald (dus het is niet mogelijk ondanks het akkoord alsnog de vordering te laten herleven), dan geldt gewoon dat de btw door T-2 moet worden terugbetaald.
Hoewel het laatste woord aan de verwijzende rechter is, zal T-2 hier waarschijnlijk niet mee wegkomen en blijft de naheffing in stand. Overigens precies zoals dat in Nederland ook in de praktijk zou gebeuren.
Rick Franke
Dit artikel is gepubliceerd in BTWUpdate 2018, nr. 2
Rick Franke maakt sinds de start van dit periodiek (begin 2015) deel uit van de vaste schrijversstaf.